آموزش فارکس – قسمت شانزدهم – فیبوناچی

این قسمت از دوره آموزش فارکس رضا گلشاهیان، فصل فیبوناچی و الگوهای هارمونیک را آغاز می‌کند. موضوع ویدیو اعداد فیبوناچی، تاریخچه آن‌ها و کاربردشان در بازارهای سرمایه است. یادداشت‌های زیر همین مسیر را از دنباله اعداد تا رسم ابزار اصلاحی روی نمودار، همراه با یک مثال عددی، دنبال می‌کنند.

۳۹ دقیقه

ویدیوهای بیشتر را در کانال یوتیوب رضا گلشاهیان ببینید.

• دنباله فیبوناچی را می‌شناسید و می‌دانید از کتاب «لیبر آباکی» (Liber Abaci) لئوناردو پیزایی در سال ۱۲۰۲ به اروپا رسید.
• نسبت طلایی (Golden Ratio) یعنی ۱٫۶۱۸ و نسبت‌های ۰٫۲۳۶، ۰٫۳۸۲، ۰٫۶۱۸ و ۰٫۷۸۶ را از دل دنباله بیرون می‌کشید.
• ابزار فیبوناچی اصلاحی (Fibonacci Retracement) را درست روی یک موج رسم می‌کنید و سطوح ۲۳٫۶، ۳۸٫۲، ۵۰، ۶۱٫۸ و ۷۸٫۶ درصد را دستی حساب می‌کنید.
• با سطوح گسترشی ۱۲۷٫۲، ۱۶۱٫۸ و ۲۶۱٫۸ درصد به‌طور خلاصه آشنا می‌شوید.

دنباله فیبوناچی و لئوناردو پیزایی

لئوناردو پیزایی، که بعدها به نام فیبوناچی شناخته شد، ریاضی‌دانی ایتالیایی بود که در سال ۱۲۰۲ کتاب «لیبر آباکی» را نوشت. این کتاب بیشتر به خاطر معرفی ارقام هندی‌عربی به اروپا اهمیت دارد، اما در آن مسئله‌ای درباره زاد و ولد خرگوش‌ها هم هست که پاسخش دنباله معروف را می‌سازد. همین دنباله پیش از او در ریاضیات هند هم شناخته شده بود.

قاعده دنباله ساده است: هر عدد جمع دو عدد قبلی است. با ۱ و ۱ شروع کنید: ۱، ۱، ۲، ۳، ۵، ۸، ۱۳، ۲۱، ۳۴، ۵۵، ۸۹، ۱۴۴، ۲۳۳ و به همین ترتیب. چیزی که این دنباله را برای معامله‌گران جالب کرده، خود اعداد نیست، بلکه نسبت‌هایی است که بین آن‌ها ثابت می‌ماند.

نسبت طلایی و نسبت‌هایی که از دنباله بیرون می‌آیند

اگر هر عدد را بر عدد قبلی تقسیم کنید، هرچه جلوتر بروید حاصل به ۱٫۶۱۸ نزدیک‌تر می‌شود؛ مثلاً ۸۹ ÷ ۵۵ ≈ ۱٫۶۱۸. این عدد را نسبت طلایی می‌نامند و با حرف یونانی فی (φ) نشان می‌دهند. ویژگی جالبش این است که مجذورش یک واحد بیشتر از خودش است (۲٫۶۱۸) و عکسش یک واحد کمتر (۰٫۶۱۸). نسبت طلایی در هنر و طبیعت هم مثال‌هایی دارد، هرچند بعضی از ادعاهای رایج درباره آن اغراق‌آمیز است.

رالف نلسون الیوت در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ این نسبت‌ها را به اندازه موج‌های بازار ربط داد و از آن زمان در تحلیل تکنیکال جا افتادند. هیچ قانون علمی ثابت نکرده که بازار «باید» به این سطوح احترام بگذارد؛ بخشی از کارکرد آن‌ها از این است که معامله‌گران زیادی همین سطوح را می‌بینند و سفارش‌هایشان را آنجا می‌گذارند.

رسم ابزار فیبوناچی اصلاحی روی یک موج

ابزار اصلاحی در MT4 از منوی Insert و بخش Fibonacci و در MT5 از Insert و Objects در دسترس است. اول یک موج کامل و روشن انتخاب کنید؛ همان موج اصلی که در درس رفتار قیمت به‌صورت امواج علامت زدید. در روند صعودی روی کف نوسانی کلیک کنید و تا سقف نوسانی بکشید. متاتریدر سطح صفر را روی سقف و سطح ۱۰۰ را روی کف می‌گذارد و سطوح اصلاحی بین آن‌ها رسم می‌شوند. در روند نزولی برعکس، از سقف به کف بکشید. نمودار زیر نحوه رسم را روی یک موج صعودی نشان می‌دهد.

یک مثال روی EUR/USD: کف موج ۱٫۰۸۰۰ و سقف آن ۱٫۱۰۰۰ است، یعنی موجی ۲۰۰ پیپی. هر سطح اصلاحی برابر سقف منهای آن درصد از طول موج است:

اگر سطح ۷۸٫۶ در فهرست ابزار شما نبود، از Properties و زبانه Fibo Levels آن را اضافه کنید. همیشه یا از سایه به سایه رسم کنید یا از بدنه به بدنه، و روی یک روش بمانید.

خواندن سطوح اصلاحی و نگاهی کوتاه به سطوح گسترشی

سطوح اصلاحی جاهایی هستند که اصلاح ممکن است تمام شود، نه نقطه‌هایی که حتماً تمام می‌شود. عمق اصلاح هم چیزی درباره قدرت روند می‌گوید: برگشت تا ۲۳٫۶ یا ۳۸٫۲ معمولاً نشانه روندی پرقدرت است و برگشت تا ۷۸٫۶ نشان می‌دهد طرف مقابل فشار زیادی آورده است. اگر قیمت از ۱۰۰٪ هم عبور کند، کف موج شکسته شده و ساختار صعودی دیگر برقرار نیست.

یک برنامه فرضی: در مثال بالا، معامله‌گری منتظر می‌ماند قیمت به حوالی ۶۱٫۸ برسد و در تایم‌فریم پایین‌تر نشانه برگشت ببیند. اگر از ۱٫۰۸۷۶ بخرد و حد ضرر را کمی زیر سطح ۷۸٫۶، در ۱٫۰۸۳۵ بگذارد، ۴۱ پیپ ریسک کرده است. هدف اول سقف قبلی یعنی ۱٫۱۰۰۰ است که ۱۲۴ پیپ فاصله دارد و نسبت بازده به ریسک را حدود ۳ به ۱ می‌کند. این فقط ساختار یک تصمیم است، نه پیشنهاد معامله.

سطوح گسترشی (Fibonacci Extension) برای وقتی است که قیمت از سقف موج عبور کند. اگر ۱۲۷٫۲، ۱۶۱٫۸ و ۲۶۱٫۸ درصد طول همان موج ۲۰۰ پیپی را از کف آن اندازه بگیرید، به ترتیب به حدود ۱٫۱۰۵۴، ۱٫۱۱۲۴ و ۱٫۱۳۲۴ می‌رسید. در ابزار اصلاحی متاتریدر، سطوح بالاتر از ۱۰۰ آن سوی نقطه اول رسم می‌شوند؛ برای هدف در جهت روند یا محاسبه دستی انجام دهید یا از ابزار Fibonacci Expansion استفاده کنید. ترکیب سطوح چند موج و ناحیه‌های هم‌پوشانی موضوع قسمت هفدهم است.

هیچ سطح فیبوناچی به‌تنهایی دلیل ورود نیست. سطح را به‌عنوان ناحیه‌ای چندپیپی ببینید، منتظر واکنش قیمت بمانید و حد ضرر را همیشه از قبل تعیین کنید.

اشتباه‌های رایج

• رسم ابزار روی نقطه‌هایی که سقف یا کف نوسانی واقعی نیستند، یا روی موجی که هنوز کامل نشده است.
• رسم در جهت اشتباه، مثلاً از سقف به کف در روند صعودی، که سطوح را وارونه نشان می‌دهد.
• انتظار برخورد دقیق قیمت با عدد ۶۱٫۸ و گذاشتن سفارش لیمیت بدون حد ضرر.
• جابه‌جا کردن نقطه شروع و پایان بعد از حرکت قیمت تا سطوح با نمودار جور شوند.
• رسم فیبوناچی روی ده موج مختلف تا جایی که هر قیمتی یک سطح فیبوناچی باشد.

تمرین این قسمت

1. بیست عدد اول دنباله فیبوناچی را بنویسید و نسبت ۱۴۴ ÷ ۲۳۳، ۸۹ ÷ ۲۳۳ و ۵۵ ÷ ۲۳۳ را حساب کنید تا ۰٫۶۱۸، ۰٫۳۸۲ و ۰٫۲۳۶ را خودتان ببینید.
2. در EUR/USD روی H4 یک موج صعودی کامل پیدا کنید، ابزار اصلاحی را از کف به سقف بکشید و سطح ۷۸٫۶ را اضافه کنید.
3. سطوح را با جدول این درس دستی حساب کنید و با عددهای ابزار تطبیق دهید.
4. برای پنج موج گذشته یادداشت کنید اصلاح بعدی نزدیک کدام سطح تمام شد و قیمت از کف موج عبور کرد یا نه.

یادداشت متنی هر درس برای مرور ویدیو نوشته شده و در تهیه آن از ابزارهای هوش مصنوعی کمک گرفته‌ایم. اگر جایی با توضیح ویدیو فرق داشت، توضیح ویدیو ملاک است؛ لطفاً در بخش دیدگاه‌ها خبر بدهید. هیچ بخشی از این درس توصیه سرمایه‌گذاری یا سیگنال معاملاتی نیست.